Formatief toetsen, weer zo’n modegril… dat doe ik allang.

Gepubliceerd op Tue Mar 16 2021

Herkenbaar? De een noemt het formatief toetsen, de andere formatief handelen en weer een derde formatief evalueren. Is het wel zo nieuw of doen we dit al jaren en geven we er nu een naam aan. Is dit blijvend of zetten we een geheel nieuwe aanpak in de steigers, die geen stand houdt en is het wachten op de volgende modegril.



Mijn naam is Maarten Müller, ik ben wiskundedocent en ik kijk graag om me heen wat er verder allemaal nog te doen is in onderwijsland. Door het lezen van boeken, meeschrijven aan methodes en meewerken aan een voorstel voor een landelijke curriculumherziening, heb ik me de laatste jaren veel verdiept in de structuur en didactiek van mijn vak. De meest waardevolle kennis heb ik opgedaan door in mijn lessen heel veel uit te proberen.

Wat is formatief toetsen?

Om zeker te weten dat we het over hetzelfde hebben eerst even dit. Onder formatief toetsen verstaan we het toetsen tijdens het leerproces om het leerproces bij te sturen. Onder toetsen verstaan we dan niet alleen toetsen in de traditionele zin van het woord, maar ook bijvoorbeeld het stellen van vragen in de les. Het verzamelen van stukjes informatie, dat ons vertelt waar een leerling staat, noemen we formatief toetsen, maar dan moet het wel gebruikt worden om de leerling verder te helpen. Dit verzamelen kan de docent, maar ook de leerling zelf doen.

Doen we dit niet altijd al?

Jazeker, heel veel elementen van formatief toetsen komen in lessen van heel veel docenten voor, maar juist het structureel hierop inzetten, maakt dat je er alles uit kunt halen. In de praktijk komt het erop neer dat je misschien wat accenten moet verleggen in je lesgeven, maar je moet vooral heel veel weten van de didactiek van je vak. Dat maakt ook dat het investeren in formatief toetsen vooral investeren is in beter worden in je vak. Het is dus sowieso niet voor niets. Ook niet als we het straks weer anders gaan noemen.

En hoe gaat dat er dan bij mijn vak uitzien?

Ik kan vooral voor wiskunde spreken, maar er zijn allerlei parallellen te trekken met andere vakken. Toen ik ging nadenken over hoe ik mijn formatieve toetsen moest inzetten ging ik eerst nadenken over wat de leerlingen eigenlijk moeten leren. Wat zijn de doelen? Doelen zijn niet allemaal van dezelfde orde. Leerlingen moeten dingen weten, zoals dat een vierkant vier rechte hoeken heeft en dat de zijden even lang zijn. Leerlingen moeten dingen kunnen, zoals het oplossen van een lineaire vergelijking. Leerlingen moeten deze kennis en kunde kunnen combineren bij wat lastiger vragen. Anders gezegd moeten ze probleem oplos vaardigheden kunnen inzetten. Alleen al dit inzicht en het expliciet maken van de doelen, helpt je verder een betere docent te worden.

Hoe kun je al die verschillende doelen het best vatten in de formatieve toetsen?

De volgende stap in het formatief toetsen is dat je gaat nadenken hoe je kunt controleren of de leerlingen weten wat ze moeten weten, kunnen wat ze moeten kunnen en hun probleemoplossend vermogen op peil hebben.Hoe je dat het best kunt aanpakken is mij ook nog niet volledig duidelijk, maar ik werk er hard aan. Ik ben een onderzoeksvoorstel aan het schrijven om hier nog meer over te weten te komen. Maar ik heb door eigen ervaring en door hier veel over te lezen en er met anderen over te praten al een heel duidelijk beeld van hoe je hiermee om moet gaan. Wil jij, of je gehele sectie, ook graag met mij hierover in gesprek? Boek me dan via De Onderwijzer. Ik kom graag (online of fysiek) naar je toe. Ook als je een ander vak geeft dan wiskunde, kan ik uitstekend het gesprek leiden. Ik heb de kennis over formatief toetsen en jij weet veel van je vak. Samen kunnen we wat moois maken.


<Terug naar het overzicht

Geschreven door deze Onderwijzer.

Schrijf je in op de nieuwsbrief!