Omgaan met tegenslagen

Gepubliceerd op Fri Nov 27 2020

OMGAAN MET TEGENSLAGEN

“Docenten houden te weinig rekening met onze stress levels” aldus een leerling tijdens een van onze workshops. Ik denk dat ze gelijk heeft. Niet uit onwil, maar omdat veel docenten niet goed weten hoe ze dat moeten doen. 

Ik ben Dominique Warmerdam (28). Ik heb twee jaar geleden ‘Psychologie in het Onderwijs’ opgericht vanuit het idee dat we het in het onderwijs vooral hebben over gedrag en resultaten, maar weinig over de gedachten, gevoelens en overtuigingen die daar ten grondslag aan liggen. Een van de thema’s waar ik veel over spreek is omgaan met tegenslagen. 

Twee jaar geleden werd er bij mijn broertje een zeldzame vorm van kanker geconstateerd. De werkelijkheid verandert ineens door een onzichtbare “vijand”. Je bent bang voor de gezondheid van een dierbare, je weet niet hoe lang het gaat duren en je weet vooral niet hoe het af gaat lopen. Een periode die zich vooral kenmerkt door onzekerheid en die toch wel parallellen heeft met deze Corona-tijd.

Inmiddels gaat het gelukkig weer goed. Terugdenkend aan die tijd, is er een advies wat me altijd is bijgebleven. “Je hoeft nu niet te oordelen over de manier waarop je ermee omgaat. Je kunt hoogstens achteraf terugkijken en concluderen dat je dingen misschien liever anders had gedaan."

We leren op school niet om om te gaan met tegenslagen. Terwijl we er allemaal mee te maken krijgen. Nu bestaat er helaas ook geen stappenplan. Toch denk ik dat het wel een thema is waar we vaker met elkaar over mogen spreken, ook binnen het onderwijs.

Mijn eigen ervaring en psychologische kennis heb ik samengevoegd in de workshop: omgaan met tegenslagen. In een workshop of inspiratiesessie ga ik met docenten in gesprek over dit thema. Hoe start je dit gesprek? Hoe bied je veiligheid? En wat kun je leerlingen meegeven over hun gedachten, gevoelens en gedrag? 

Ik geef je vast een tipje van de sluier zodat je nu direct aan de slag kunt. Zelf en met je leerlingen!

1. Ga in gesprek over omgaan met tegenslagen, maar begin met een heel belangrijk startpunt: er is geen goed of fout.

Dit lijkt een simpele tip, maar dit is de allermoeilijkste in mijn ogen. Op het moment dat je te maken hebt met een tegenslag in je leven gaat dat gepaard met emoties, een hoop ongemakkelijke gevoelens en gedachten. Veel situaties heb je nog nooit eerder meegemaakt. Wees daarom lief voor jezelf. Je kunt wel observeren wat er bij je gebeurt, maar veroordeel het niet. We gaan allemaal verschillend om met tegenslagen. Het kan helpen om dat met elkaar te delen. Je zult merken dat je niet de enige bent, dat veel mensen met dezelfde dingen zitten als jij. Ook al gaan we er allemaal anders mee om. En dat is helemaal oke. Neem hierbij zelf het goede voorbeeld als docent. Deel ook waar jij mee zit en hoe jij ermee omgaan. Dat geeft veiligheid in het gesprek en normaliseert negatieve gevoelens. 

Opdracht voor leerlingen: Als een vriend of vriendin bij je zou komen met hetgeen waar jij mee zit. Hoe zou je dan reageren? 

2. Leer leerlingen om bewust ruimte te maken voor hun emoties. 

Emoties willen maar een ding. Gehoord worden. Maak er bewust tijd voor. Check eens bij jezelf in. Hoe voel ik me eigenlijk? Als je verdriet voelt. Waar in je lichaam voel je dat dan? Als je boos bent, waar in je lichaam voel je dat? Observeer het zonder te willen veranderen. Als je je emoties weg stopt dan komen ze terug op andere manieren. Ze slaan zich op in je lichaam of ze komen eruit op een moment dat je er helemaal niet op zit te wachten. Emoties hebben een functie. Die willen je iets aangeven. Het is dus oké om verdrietig te zijn. Of bang. Of boos. Of blij. Het feit dat je een emotie voelt geeft aan dat het er toch al is. Het heeft dus geen zin om er omheen te gaan. Laten we negatieve emoties normaliseren. Het gesprek hierover geeft leerlingen al het gevoel dat het er mag zijn. Dat lucht op. 

Opdracht voor leerlingen: kijk of je een moment kan vinden vandaag waarop je even stil kan staan bij hoe je je voelt. Observeer alleen. Oordeel niet over wat je voelt.

3. Leer leerlingen zich te concentreren op hetgeen waar ze invloed op hebben: 

Op sommige dingen hebben we maar heel weinig invloed. Bijvoorbeeld hoe lang het Coronavirus gaat duren, maar ook niet op die wiskundeleraar die echt niet kan uitleggen. Laat je emoties over situaties wel toe, maar focus je niet op dingen waar je geen invloed op hebt. Er zijn ondanks de beperkingen in vrijheid nog steeds heel veel dingen waar we wel invloed op hebben. Zoals de structuur in je dag, de gedachten die je kiest, de hoeveelheid huiswerk die je maakt, de hulp die je vraagt…  Ga op zoek naar de mogelijkheden binnen de kaders. Wat kan er wel? En kom je er niet uit? Vraag hulp!

Opdracht voor leerlingen: Maak een lijst met 10 dingen waar je geen invloed op hebt en 10 dingen waar je wel invloed op hebt. Bonusvraag: Op welke lijst focus jij je het meest? 

Meer weten? Via De Onderwijzer ben ik te boeken door scholen en onderwijsinstellingen voor het geven van lezingen en workshops op locatie. 


<Terug naar het overzicht

Geschreven door deze Onderwijzer.

Schrijf je in op de nieuwsbrief!